มูกไข่ตก คืออะไร? วิธีเช็กมูกเพิ่มโอกาสท้อง ต่างจากตกขาวอย่างไร

24

แม่ๆ ที่กำลังตั้งใจ อยากมีลูก และพยายามนับวันไข่ตก มาหลายเดือนแต่ยังไม่สำเร็จ อย่าเพิ่งท้อค่ะ! บางทีเราอาจจะพลาด “สัญญาณลับ” จากร่างกายที่แม่นยำยิ่งกว่าแอปฯ นับรอบเดือน นั่นคือ “มูกไข่ตก” ค่ะ

มูกตัวนี้ไม่ใช่แค่ตกขาวธรรมดา แต่มันคือ “ดัชนีชี้วัดความพร้อม” ที่บอกว่าไข่กำลังจะมา และเป็นช่วงที่อสุจิจะเดินทางได้สะดวกที่สุด บทความนี้ดิฉันจะขอ ฟันธง ให้ชัดว่ามูกแบบไหนคือ “ของจริง” และแบบไหนที่แม่ต้องระวัง ตามมาหาคำตอบกันค่ะ!

---

💡 Key Takeaways

• มูกใส ยืดได้ (คล้ายไข่ขาวดิบ) = “นาทีทอง” ร่างกายพร้อมมีน้องที่สุด ให้ทำการบ้านทันที!
• มูกไม่ใช่ตกขาวปกติ แต่มันคือ “ทางด่วน” ที่ช่วยพาสเปิร์มไปหาไข่ได้เร็วและรอดชีวิตได้นานขึ้น
• ถ้ามูกขุ่น มีกลิ่น หรือคัน ไม่ใช่เรื่องปกติของไข่ตก แต่เป็นสัญญาณการติดเชื้อที่ต้องหาหมอ

⚠️ ParentSmart Note: ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์ได้ หากคุณแม่มีอาการผิดปกติหรือกังวลใจ แนะนำให้ปรึกษาสูตินรีแพทย์โดยตรงเพื่อความปลอดภัยที่สุดค่ะ

มูกไข่ตก คืออะไร? ทำไมอยากท้องต้องรู้จัก

มูกไข่ตก (Cervical Mucus) ไม่ใช่แค่เรื่องเลอะเทอะค่ะคุณแม่ แต่มันคือ “ดัชนีชี้วัดความพร้อม” ของมดลูก เมื่อฮอร์โมนเอสโตรเจนพุ่งสูงขึ้นก่อนไข่จะตก ปากมดลูกจะผลิตมูกนี้ออกมาเพื่อเปลี่ยนสภาพในช่องคลอดจาก “กรด” ให้เป็น “ด่าง” เพื่อให้เหล่าน้องอสุจิเดินทางไปผสมกับไข่ได้อย่างปลอดภัย

ลักษณะของมูกไข่ตกของแต่ละคนนั้นจะไม่เหมือนกัน เนื่องจากฮอร์โมนในร่างกายของแต่ละคนก็ต่างกันไปนั่นเอง นอกจากนั้นระยะเวลารอบเดือนของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกันด้วย

หลักๆ แล้วฮอร์โมนเอสโตรเจนและระยะเวลาใกล้ไข่ตกจะเป็นสิ่งที่ส่งผลต่อลักษณะของมูกมากที่สุด สามารถแบ่งลักษณะได้เป็น 4 ระยะ ดังนี้

• ระยะที่ 1 แห้ง หรือไม่มีเลย เกิดขึ้นประมาณวันที่ 1-4 ของรอบเดือน โอกาสตั้งครรภ์จะต่ำที่สุด
• ระยะที่ 2 เหนียว อาจเป็นสีขาวหรือสีเหลือง เกิดขึ้นประมาณวันที่ 4-6 ของรอบเดือน โอกาสตั้งครรภ์ยังคงต่ำอยู่
• ระยะที่ 3 เนื้อครีม เหมือนโยเกิร์ต เนื้อเรียบเนียน และมักเป็นสีขาว บางคนอาจเหนียวเหนอะ จะเป็นลักษณะนี้ในประมาณวันที่ 7-9 ของรอบเดือน โอกาสตั้งครรภ์สูง
• ระยะที่ 4 เหลว ลื่น ยืดได้ คล้ายไข่ขาวดิบ เกิดขึ้นประมาณวันที่ 10-14 ของรอบเดือน เป็นสัญญาณว่าไข่ใกล้ตกมาก โอกาสตั้งครรภ์สูงที่สุด  เหมาะกับการมีเพศสัมพันธ์หากต้องการตั้งครรภ์ 

และเมื่อไข่ตกไปแล้ว มูกมักจะกลับไปเป็นลักษณะแห้งหรือเหนียวนั่นเอง

โดยสรุปแล้วมูกไข่ตกจะเป็นสีใสและลื่นเหมือนไข่ขาวดิบช่วงใกล้ตกไข่

ปัจจัยที่ทำให้ลักษณะของมูกไข่ตกเปลี่ยนไป

ปัจจัยหรือเงื่อนไขทางสุขภาพบางอย่างอาจทำให้มูกไข่ตกมีลักษณะต่างออกไปจากลักษณะในหัวข้อข้างต้น หรืออาจจะทำให้ไม่ได้มีลักษณะตรงตามช่วงเวลาที่ควรจะเป็นตามรอบเดือนก็ได้ ปัจจัยเหล่านั้น เช่น

• รอบเดือนไม่ปกติ
• การติดเชื้อในช่องคลอด เช่น การติดเชื้อยีสต์หรือภาวะแบคทีเรียในช่องคลอด 
• การผ่าตัดที่ปากมดลูก 
• ความเครียด 
• การใช้ยาคุมกำเนิดชนิดมีฮอร์โมน
• ยาและอาหารบางประเภท 
• การใช้สารหล่อลื่นไม่ว่าจะเป็นการใช้ระหว่างเพศสัมพันธ์หรือใช้เพื่อการตรวจอุ้งเชิงกราน 
• การให้นมลูก 
• การสวนล้างช่องคลอด 
• เป็นคุณแม่ที่กำลังเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
• อยู่ในช่วงวัยหมดประจำเดือนช่วงต้น หรือช่วงวัยกำลังจะหมดประจำเดือน
• การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์
• ช่องคลอดอักเสบ

มูกไข่ตก กับตกขาว เหมือนกันไหม

จริงๆ แล้วคำนิยามของมูกไข่ตกกับตกขาวนั้นไม่เหมือนกัน

ตกขาว คือของเหลวหรือสารคัดหลั่งใดๆ ที่ไหลออกมาจากบริเวณช่องคลอด ในขณะที่มูกไข่ตกนั้นจะหมายถึงของเหลวที่ปากมดลูกผลิตออกมาเท่านั้น แต่ก็จะไหลออกมาจากบริเวณช่องคลอดเหมือนกัน

จะเห็นว่านิยามค่อนข้างคล้ายคลึงกัน โดยตกขาวมีความหมายกว้างกว่า แต่ก็อาจครอบคลุมนิยามไปถึงมูกไข่ตกด้วย ดังนั้น คนจึงมักนิยมใช้ทั้งสองคำนี้สลับกันไปมา หรือใช้เรียกแทนกัน 

มูกไข่ตก กับสารหล่อลื่น เหมือนกันไหม

ไม่เหมือน

สารหล่อลื่นตามธรรมชาติของร่างกายเป็นของเหลวที่ต่อมบาร์โทลินบริเวณช่องคลอดผลิตขึ้นมาเมื่อถูกกระตุ้นทางเพศ หรือมีอารมณ์ทางเพศ มีหน้าที่หล่อลื่นช่องคลอดเพื่อลดแรงเสียดสี ไม่ได้มีความสัมพันธ์ใดๆ กับรอบเดือน ส่วนมูกไข่ตกจะเป็นสิ่งที่หลั่งออกมาเป็นปกติทุกรอบเดือน สัมพันธ์กับไข่ตก และฮอร์โมนเอสโตรเจนเป็นหลัก

แม่ๆ มักถามว่า “แล้วต้องยืดแค่ไหนถึงจะเรียกว่าไข่ตก?” มาดูตารางสรุปนี้เลยค่ะ

ระยะ	ลักษณะมูก	ระดับโอกาสตั้งครรภ์	คำแนะนำจาก Editor
ระยะเริ่มแรก	แห้ง หรือไม่มีมูกเลย	ต่ำมาก	พักผ่อนให้เต็มที่ค่ะ
ระยะเตรียมพร้อม	เหนียว ขุ่น คล้ายแป้งเปียก	ต่ำ	เริ่มบำรุงร่างกายได้เลย
ระยะเริ่มชื้น	เป็นครีม คล้ายโยเกิร์ต	ปานกลาง	เตรียมตัว “ทำการบ้าน” ในอีก 1-2 วัน
ระยะพีค (นาทีทอง)	ใส ลื่น ยืดได้ > 1 นิ้ว (คล้ายไข่ขาวดิบ)	สูงสุด (A+++)	ฟันธง: คืนนี้ต้องมีกิจกรรมค่ะ!

---

3 วิธีเช็กมูกไข่ตกให้แม่นยำ (Step-by-Step)

1. ล้างมือให้สะอาด: สำคัญที่สุดเพื่อป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่ช่องคลอด
2. ใช้นิ้วชี้สอดเบาๆ: ปาดมูกบริเวณใกล้ปากมดลูก (ไม่ต้องลึกมากค่ะ)
3. การ “ทดสอบยืด”: เอามูกมาไว้ระหว่างนิ้วโป้งกับนิ้วชี้ แล้วค่อยๆ ดึงห่างกัน
   • ถ้าขาดทันที = ยังไม่ใช่
   • ถ้ายืดได้ยาวเกิน 1-2 นิ้วโดยไม่ขาด = นี่แหละคือมูกไข่ตกของจริง!

ข้อควรรู้ก่อนเช็กมูกไข่ตก

• อย่าเช็กหลังมีเพศสัมพันธ์

ควรรอก่อน 2-3 ชั่วโมง หรือ 2-3 วันหลังมีเพศสัมพันธ์จึงค่อยตรวจ นอกจากนี้ ให้หลีกเลี่ยงการตรวจสอบเมื่อรู้สึกถูกกระตุ้นทางเพศ  

เนื่องจาก เมื่อถูกกระตุ้นทางเพศจะมีการหลั่งสารหล่อลื่นออกมาทางช่องคลอด แม้ว่าหน้าตาจะไม่ได้เหมือนกันเสียทีเดียว แต่อาจจะทำให้สับสน แยกไม่ออกได้ 

• ลองสังเกตหลังจากการขับถ่าย

การตรวจสอบมูกไข่ตกหลังจากการขับถ่ายอาจจะช่วยให้เห็นมูกได้ชัดขึ้น หรือหาได้ง่ายขึ้นหรือแม่นยำขึ้น เนื่องจากการเคลื่อนไหวของลำไส้อาจทำให้มูกที่อยู่ใกล้ปากช่องคลอดเคลื่อนตัวลงมาต่ำลง 

ทั้งนี้ สิ่งที่สำคัญที่สุดหากจะตรวจมูกหลังขับถ่ายคือจะต้องล้างมือให้สะอาด ไม่อย่างนั้นจะเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ โดยเฉพาะหลังขับถ่ายนั้นก็เสี่ยงขึ้น เนื่องจากเสี่ยงจะสัมผัสกับเชื้อที่ปนเปื้อนอยู่กับอุจจาระมาก่อนหน้านั่นเอง

• การตรวจมูกไข่ตกอาจไม่ได้ผลสำหรับผู้ที่เป็น PCOS 

สำหรับคนที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ หรือ Polycystic Ovary Syndrome: PCOS ซึ่งเป็นความปกติที่เกี่ยวกับระบบต่อมไร้ท่อและฮอร์โมน การตรวจมูกไข่ตกอาจจะไม่ได้ช่วยทำนายเรื่องโอกาสการตั้งครรภ์ได้มากนัก เพราะผู้ที่เป็น PCOS อาจมีมูกมากกว่าปกติอยู่แล้ว และไม่ได้มาตรงตามรอบเดือน

• ยาบางชนิดอาจทำให้มูกไข่ตกเปลี่ยนแปลงไป

ยาบางชนิด เช่น ยาแก้แพ้ ทำให้มูกแห้งกว่าปกติ กรณีนี้อาจจะเช็กไม่พบมูกปากมดลูก แม้ว่าจะกำลังอยู่ในช่วงของการตกไข่ก็ตาม 

สำหรับผู้ที่มีเงื่อนไขทางสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นเกี่ยวกับภาวะถุงน้ำรังไข่ หรือจากการใช้ยาก็ตาม แนะนำให้ลองใช้เครื่องมือตรวจการตกไข่เพื่อทำนายการตกไข่และหาโอกาสตั้งครรภ์แทน 

มูกไข่ตก ท้องไหม

มูกไข่ตกที่เป็นลักษณะสีใส ยืด เหมือนไข่ขาว เป็นมูกที่บ่งบอกว่าไข่ใกล้จะตกและเป็นช่วงที่มีโอกาสตั้งครรภ์สูงสุดหากมีเพศสัมพันธ์

จากนั้น หากไข่ตกแล้วไม่ได้รับการผสมกับอสุจิจนหมดช่วงไข่ตกไป มูกก็จะเปลี่ยนเป็นมูกเหนียว หรือหายไปไม่พบอีก

ในขณะเดียวกัน หากหลังตกไข่ไปแล้ว ยังพบมูกใสอยู่ แปลว่ามีโอกาสตั้งครรภ์ อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบมูกนี้ไม่ได้เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด แนะนำให้ตรวจการตั้งครรภ์โดยใช้ที่ตรวจครรภ์จะดีที่สุด

มีวิธีเพิ่มคุณภาพมูกไข่ตกได้ไหม

อย่างที่กล่าวว่ามูกไข่ตกมีหน้าที่ช่วยให้สเปิร์มไปผสมกับไข่ ดังนั้นหากมีมูกไข่ตกที่คุณภาพดี (Fertile cervical mucus) ก็มีส่วนช่วยให้โอกาสตั้งครรภ์สูงขึ้นได้ด้วย ได้ยินแบบนี้แล้วใครที่วางแผนอยากมีน้องคงจะอยากจะเพิ่มคุณภาพของมูกไข่ตกกันเลยใช่ไหม บอกเลยว่าทำได้ และเป็นวิธีธรรมชาติด้วย โดยหลักการคือการรักษาร่างกายให้สมดุล เพื่อให้ฮอร์โมนทำงานได้ดีนั่นเอง 

มาดูเคล็ดลับกันเลย

• นอนหลับเพียงพอ การนอนหลับส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม หากนอนไม่พอก็จะส่งผลต่อความเครียด และฮอร์โมน ซึ่งรวมไปถึงฮอร์โมนที่ทำให้ร่างกายหลั่งมูกไข่ตกนี้ออกมาด้วย
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ หากดื่มน้ำไม่เพียงพอ ร่างกายก็จะสำรองน้ำไว้สำหรับการทำงานในร่างกายส่วนที่สำคัญๆ ก่อนจนหมด ทำให้ไม่มีน้ำไปหล่อเลี้ยงบริเวณปากมดลูก ปาดมดลูกก็จะไม่ชื้น ซึ่งไม่ดีต่อการเจริญพันธ์
• ดูแลโภชนาการให้ได้รับสารอาหารสมบูรณ์ โดยเฉพาะโอเมก้า 3 วิตามิน C
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อความแข็งแรงต่อสุขภาพโดยรวมและการไหลเวียนเลือดที่ดี
• ดูแลช่องคลอดไม่ให้มีภาวะช่องคลอดแห้ง ทำได้โดยหลีกเลี่ยงถุงยางที่มีสาร nonoxynol-9 เมื่อมีเพศสัมพันธ์ บริหารร่างกายบริเวณเชิงกรานเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือด บริโภคอาหารที่มีโพรไบโอติก รวมทั้งผักและผลไม้ งดบุหรี่ 
• อย่าพยายามล้างมูกออก นอกจากมูกไข่ตกจะช่วยให้เสปิร์มเคลื่อนที่ง่ายขึ้นแล้ว ยังช่วยป้องกันเชื้อโรคด้วย ไม่ได้เป็นสิ่งที่สกปรกหรือผิดหลักอนามัย ดังนั้นอย่าไปพยายามฉีดน้ำใส่ หรือสวนล้างมูกออกมา นอกจากอาจทำให้ภาวะเจริญพันธุ์ลดลงแล้ว ยังไม่ดีต่อสุขภาพช่องคลอดด้วย
• ระมัดระวังในการทานอาหารเสริม แนะนำให้ผู้ที่ต้องการตั้งครรภ์ปรึกษาสูตินรีแพทย์ก่อนที่จะทานอาหารเสริมใดๆ ก็ตาม เนื่องจากร่างกายแต่ละคนมีสภาวะไม่เหมือนกัน รวมถึงอาหารเสริมอาจเข้าไปทำปฏิกิริยากับยาอย่างอื่นที่รับประทานอยู่หรือภาวะที่เป็นอยู่ ทำให้เป็นอันตรายได้ อาทิ บางคนเชื่อว่าอาหารเสริมที่วิตามินอีจะช่วยเรื่องระบบสืบพันธ์ แต่อาจไม่ทราบรายละเอียดว่า หากกำลังรับประทานยาเจือจางเลือด ไม่ควรรับประทานวิตามินอี 7 กรดอะมิโนแอล-อาร์จินีน เพราะจะเป็นอันตราย เป็นต้น ดังนั้นการเลือกทานอาหารเสริมขึ้นอยู่กับความต้องการเฉพาะของสุขภาพแต่ละคนเป็นหลัก จึงแนะนำปรึกษาบุคลากรทางแพทย์ก่อนนั่นเอง

มูกไข่ตกแบบไหน ควรพบแพทย์

• มีกลิ่นรุนแรง 
• มีสีเขียวหรือเขียวเหลืองเข้มกว่าปกติ รวมถึงหนากว่าปกติ
• มีเลือดปนกับมูก แม้ว่าจะไม่ได้มีประจำเดือนอยู่
• ช่องคลอดคัน แสบร้อน หรือบวม

สัญญาณเหล่านี้บ่งบอกว่าอาจมีเชื้อแบคทีเรีย ยีสต์ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ต้องได้รับการรักษา

📝 Editor’s Summary: สรุปสิ่งที่แม่ต้องโฟกัส

1. สิ่งที่ควรโฟกัส: วันที่มีมูกใสและลื่นที่สุด (Peak Day) คือวันที่โอกาสท้องสูงกว่าวันอื่นๆ หลายเท่า
2. สิ่งที่ยังไม่ต้องกังวล: หากมูกเปลี่ยนเป็นสีขุ่นหรือแห้งทันทีหลังผ่านช่วงไข่ตกไปแล้ว ถือเป็นเรื่องปกติของวงจรฮอร์โมนค่ะ
3. สัญญาณที่ควรพบแพทย์: มูกสีเขียว/เหลือง, มีกลิ่นเหม็นคาว, คันช่องคลอด หรือมีเลือดปน (ที่ไม่ใช่เลือดล้างหน้าพยาบาท)

มาแล้วค่ะทีมงาน! ในส่วนของ FAQ (คำถามที่พบบ่อย) ดิฉันจะไม่อธิบายแบบอ้อมค้อม แต่จะเน้นถามจริง-ตอบตรง ตามสไตล์ ParentSmart เพื่อให้คุณแม่ที่กำลังรีบอ่านได้คำตอบที่ชัดเจนที่สุดค่ะ

นี่คือ FAQ ที่คัดมาแล้วว่าเป็นสิ่งที่แม่ๆ อยากรู้มากที่สุด:

---

❓ ถาม-ตอบ ข้อสงสัยเรื่อง “มูกไข่ตก” (ParentSmart FAQ)

ข้อจำกัดความรับผิดชอบ (Disclaimer): เนื้อหาในบทความนี้รวบรวมข้อมูลจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, AAP และ CDC) เพื่อให้ความรู้และสร้างความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับมูกไข่ตกและภาวะเจริญพันธุ์เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ร่างกายของคุณแม่แต่ละท่านมีความแตกต่างกัน ข้อมูลนี้ไม่สามารถนำไปใช้เพื่อการวินิจฉัยโรค หรือใช้แทนคำปรึกษา การตรวจรักษา และความเห็นของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้

ParentSmart สนับสนุนให้คุณแม่ปรึกษาสูตินรีแพทย์ทุกครั้งเมื่อมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพทางนรีเวช หรือพบสัญญาณเตือนที่ผิดปกติ เพื่อรับการดูแลที่เหมาะสมและแม่นยำที่สุดสำหรับคุณแม่เองค่ะ

สรุป

มูกไข่ตกเป็นมูกที่มดลูกผลิตขึ้นมาตามธรรมชาติเมื่อไข่ใกล้จะตกในแต่ละรอบเดือน มีหน้าที่ช่วยให้สเปิร์มว่ายไปหาไข่ได้ง่ายขึ้น วิธีการสังเกตคือหากมูกมีลักษณะยืด สีใส คล้ายไข่ขาวดิบ ถือว่าเป็นช่วงที่ใกล้ไข่ตกเต็มที่ หากมีเพศสัมพันธ์ก็จะมีโอกาสตั้งครรภ์สูงที่สุด 

ใครที่กำลังอยากจะเป็นคุณแม่ ควรจะดูแลร่างกายให้สมดุล เพื่อให้ร่างกายผลิตมูกไข่ตกคุณภาพดีมาช่วยเพิ่มโอกาสมีน้องให้อีกแรง 

ข้อมูลอ้างอิง

1.Planned Parenthood [Online] : “What’s the cervical mucus method of FAMs?” 

2. Jeannette Moninger Medically reviewed by Lulu Zhao, M.D. [Online] : “What Cervical Mucus Looks Like When You’re Fertile”

3.Rachel Gurevich, RN  Medically reviewed by Anita Sadaty, MD [Online] : “How to Check Your Cervical Mucus”

4.Clevelandclinic.org  [Online] : “Cervical Mucus”