คลอดธรรมชาติเจ็บไหม? รวมทุกเรื่องที่แม่ต้องรู้: ข้อดี สัญญาณเตือน และเทคนิคคลอดเองแบบไม่ทรมาน

18

ยินดีด้วยนะคะคุณแม่! จากวันที่เริ่มต้นวางแผน [อยากมีลูก] จนเฝ้าดู [พัฒนาการทารกในครรภ์] มาตลอด 9 เดือน ในที่สุดก็ถึงเวลาที่เจ้าตัวเล็กจะได้ออกมาลืมตาดูโลกแล้ว แต่พอวันจริงใกล้เข้ามา เชื่อว่าร้อยทั้งร้อยต้องมีคำถามวนอยู่ในหัวว่า “คลอดธรรมชาติจะเจ็บแค่ไหน?” หรือ “จะเบ่งออกไหม?” แม่ฟันธงให้ตรงนี้เลยค่ะ: การคลอดธรรมชาติ (Natural Birth) คือวิถีที่ร่างกายผู้หญิงถูกออกแบบมาได้อย่างมหัศจรรย์ที่สุด และความเจ็บในยุค 2026 นี้ “จัดการได้” ค่ะ บทความนี้แม่จะพาไปเจาะลึกว่าทำไมการคลอดเองถึงเป็นทางเลือกที่หมอแนะนำที่สุด พร้อมเทคนิคลดความเจ็บที่จะช่วยให้แม่ผ่านนาทีสำคัญนี้ไปได้อย่างมั่นใจ

⚠️ ParentSmart Note: บทความนี้จัดทำเพื่อเป็นความรู้เบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากคุณแม่มีอาการผิดปกติหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรปรึกษาคุณหมอเจ้าของไข้โดยตรงเพื่อความปลอดภัยสูงสุดค่ะ

💡 Key Takeaways

• ภูมิคุ้มกันลูกเริ่มที่นี่: การคลอดธรรมชาติช่วยให้ลูกได้รับจุลินทรีย์ชนิดดี (Probiotics) จากช่องคลอด ซึ่งเป็นเกราะป้องกันด่านแรกที่การผ่าคลอดให้ไม่ได้
• ฟื้นตัวไวแบบติดสปีด: แม่จะเสียเลือดน้อยกว่า และสามารถลุกเดินไปกอดลูกได้ไวกว่าการผ่าคลอดอย่างเห็นได้ชัด
• เจ็บแต่จัดการได้: ปัจจุบันมีตัวเลือก “คลอดธรรมชาติแบบไร้ความเจ็บ” ด้วยการบล็อกหลัง (Epidural) ที่ช่วยให้แม่มีแรงเบ่งแบบไม่ทรมาน

คลอดธรรมชาติคืออะไร: วิถีที่ร่างกายคุณแม่ “ดีไซน์” มาเพื่อลูก

การคลอดธรรมชาติ (Natural Birth) คือการที่ลูกน้อยเดินทางผ่านช่องคลอดออกมาลืมตาดูโลกด้วยแรงเบ่งของคุณแม่ และการหดรัดตัวของมดลูกตามธรรมชาติ โดยปกติจะเกิดขึ้นในช่วงอายุครรภ์ 37-42 สัปดาห์ แม่ฟันธงให้เลย: นี่คือวิธีที่หมอทั่วโลกแนะนำเป็น “ทางเลือกแรก” เพราะร่างกายผู้หญิงเราถูกออกแบบมาให้ทำหน้าที่นี้ได้อย่างมหัศจรรย์ เว้นแต่จะมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ต้องเปลี่ยนไปใช้ตัวช่วยอื่นๆ (เช่น คีม หรือ เครื่องดูด) หรือการผ่าคลอดเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

เจาะลึกข้อดี-ข้อจำกัด: ทำไม “คลอดเอง” ถึงเป็น Gold Standard?

แม่หลายคนลังเลว่าจะ “เอง” หรือ “ผ่า” ดี? แม่สรุปมาให้ดูชัดๆ แบบไม่ต้องไปหาอ่านที่ไหนเพิ่มค่ะ

💡 ข้อดี: กำไรชีวิตของทั้งแม่และลูก

• ลูกได้รับ “วัคซีนธรรมชาติ” (The Probiotic Power): นี่คือจุดที่การผ่าคลอดให้ไม่ได้! ระหว่างที่ลูกผ่านช่องคลอด เขาจะได้รับจุลินทรีย์ชนิดดี (Probiotics) เข้าปากและจมูก ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรงตั้งแต่เริ่มหายใจครั้งแรก
• ฟื้นตัวไวแบบติดสปีด: แผลฝีเย็บมีขนาดเล็กมาก (แค่ 2-4 ซม.) เมื่อเทียบกับแผลผ่าคลอด ทำให้คุณแม่ลุกเดินไปดูลูก หรือเข้าห้องน้ำได้เองภายในไม่กี่ชั่วโมง
• ไล่น้ำคร่ำออกจากปอดลูก: แรงบีบจากช่องคลอดจะช่วยรีดน้ำคร่ำออกจากปอดของเจ้าตัวเล็ก ช่วยให้เขาสามารถหายใจได้คล่องขึ้นทันทีหลังคลอด
• ความเสี่ยงต่ำกว่า: ลดโอกาสติดเชื้อในมดลูกและการเสียเลือดมากจากการผ่าตัดใหญ่

⚠️ ข้อจำกัด: สิ่งที่แม่ต้องแลก

• ความเจ็บที่ต้องเตรียมใจ: ปฏิเสธไม่ได้ว่าการคลอดเองมีความเจ็บปวดรุนแรง แต่ปัจจุบันเรามี “ทางลัด” อย่างการบล็อกหลัง (Epidural) ที่ช่วยให้แม่คลอดแบบยิ้มได้ค่ะ
• ความไม่แน่นอนของเวลา: เรากำหนดนาทีเกิดที่แน่นอนไม่ได้เหมือนการผ่าคลอด (ถ้าแม่จะดูฤกษ์ อาจจะยากหน่อยนะคะ)
• ใช้พลังงานมหาศาล: เหมือนการวิ่งมาราธอนครั้งใหญ่ที่สุดในชีวิต ร่างกายต้องพร้อมและใจต้องสู้ค่ะ

ใครบ้างที่ “คุณหมออาจสั่งเปลี่ยนแผน” ไม่ให้คลอดธรรมชาติ?

ไม่ใช่แม่ทุกคนจะคลอดเองได้ และ “การผ่าคลอดไม่ใช่เรื่องผิด” หากคุณแม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้:

• ท่าของลูกไม่เป็นใจ: ลูกเอาเข่าลง เอาเก้นลง หรือนอนขวาง (ท่าขวาง)
• ภาวะรกเกาะต่ำ: ขวางทางออกของลูก อันตรายต่อการเสียเลือดมาก
• แม่มีโรคประจำตัวร้ายแรง: เช่น ครรภ์เป็นพิษรุนแรง, ความดันโลหิตสูงที่คุมไม่ได้ หรือหัวใจทำงานผิดปกติ
• ลูกตัวใหญ่เกินไป: เมื่อเทียบกับขนาดเชิงกรานของคุณแม่ (เบ่งยังไงก็ไม่ออก)
• ครรภ์แฝด: ในกรณีที่ลูกคนแรกไม่ได้อยู่ในท่าเอาหัวลง

Editor’s Summary: สรุปเน้นๆ เพื่อคุณแม่ 📝

• สิ่งที่ควรโฟกัส: ฝึกการหายใจและการ “เบ่ง” ที่ถูกวิธี จะช่วยลดความเจ็บและลดการฉีกขาดของแผลได้มหาศาล
• สิ่งที่ยังไม่ต้องกังวล: อย่ากลัวคำขู่เรื่อง “ความเจ็บ” จนเกินเหตุ เพราะยุค 2026 เทคโนโลยีระงับปวดก้าวไกลมาก การคลอดธรรมชาติแบบไม่ทรมานมีอยู่จริงค่ะ!
• สัญญาณที่ควรพบแพทย์: หากมี “มูกเลือด” หรือ “น้ำคร่ำเดิน” (น้ำใสๆ ไหลโชก) หรือ “ลูกดิ้นน้อยลง” ให้พุ่งตัวไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอให้ปวดท้องนะคะ

ใครบ้างที่ต้องเปลี่ยนแผน? เช็ก 7 เงื่อนไขที่แม่ “ไม่ควรฝืน” คลอดเอง

ถึงแม้ใจจะอยากคลอดธรรมชาติแค่ไหน แต่ “ความปลอดภัยของแม่และลูกต้องมาก่อน” หากคุณแม่มีภาวะดังต่อไปนี้ คุณหมอจะแนะนำให้ ผ่าคลอด เพื่อลดความเสี่ยงอันตรายค่ะ

1. ลูกไม่กลับหัว (Breech): ทารกเอาท่าก้นหรือท่าขวางลง ซึ่งเสี่ยงต่อการติดขัดระหว่างคลอด
2. รกเกาะต่ำ (Placenta Previa): รกขวางทางออกของลูก เสี่ยงตกเลือดรุนแรง
3. เคยผ่าตัดมดลูก/ผ่าคลอดมาก่อน: มดลูกอาจทนแรงบีบตัวตอนเบ่งไม่ไหว (เสี่ยงมดลูกแตก)
4. ครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia): ความดันโลหิตสูงรุนแรงที่ต้องรีบให้ลูกออกมาโดยเร็วที่สุด
5. โรคประจำตัวที่คุมไม่ได้: เช่น เบาหวานขณะตั้งครรภ์ที่ลูกตัวใหญ่มาก (Macrosomia) หรือโรคหัวใจ
6. ท้องแฝด: การคลอดธรรมชาติทำได้ยากและเสี่ยงกว่าครรภ์เดี่ยวมาก
7. ภาวะฉุกเฉินระหว่างรอคลอด: เช่น สายสะดือย้อย หรือหัวใจทารกเต้นช้าลง

แม่ฟันธง: การผ่าคลอดในกรณีเหล่านี้ไม่ใช่ “ความล้มเหลว” แต่คือ “ความรัก” ที่แม่เลือกทางที่ปลอดภัยที่สุดให้ลูกค่ะ

คลอดธรรมชาติแบบ “ไม่เจ็บ” มีจริงไหม? เจาะลึกเทคนิคบล็อกหลัง

แม่เข้าใจค่ะว่า “ความเจ็บ” คือสิ่งที่แม่กลัวที่สุด แต่ยุค 2026 เราไม่ต้องทนปวดเหมือนสมัยก่อนแล้ว! การบล็อกหลังคือทางออกที่ช่วยให้แม่ “ตื่นมาเห็นหน้าลูกแบบยิ้มได้” โดยมี 2 วิธีหลักที่นิยมใช้กัน:

เปรียบเทียบชัดๆ: Spinal Block vs Epidural (เลือกแบบไหนดี?)

หัวข้อ	Spinal Block (บล็อกหลังเข้าช่องไขสันหลัง)	Epidural (การฝังสายที่ช่องเหนือดูรา)
ความเร็วในการออกฤทธิ์	เร็วมาก (ชาทันทีภายในไม่กี่นาที)	ช้ากว่า (ใช้เวลา 10-20 นาที)
ระยะเวลา	อยู่ได้สั้น (2-3 ชั่วโมง)	อยู่ได้นาน (เติมยาได้เรื่อยๆ ผ่านสายยาง)
ความรู้สึก	ชาตั้งแต่เอวลงไป มักขยับขาไม่ได้ชั่วคราว	ลดความเจ็บได้เกือบหมด แต่แม่ยังพอรู้สึกถึง “แรงเบ่ง”
เหมาะสำหรับใคร?	แม่ที่ใกล้คลอดเต็มที หรือต้องช่วยคลอดด่วน	แม่ที่เริ่มเจ็บครรภ์และต้องการคุมปวดไปยาวๆ

---

คลอดธรรมชาติโดยการบล็อกหลังแบบ Spinal Block

วิธีนี้เหมือนการ “กดปุ่มปิดความเจ็บ” ทันที คุณหมอจะฉีดยาชาเข้าบริเวณหลังล่างเพียงครั้งเดียว เหมาะมากสำหรับกรณีที่ปากมดลูกเปิดเกือบครบแล้ว แต่แม่เริ่มหมดแรง หรือต้องใช้เครื่องดูดสุญญากาศ/คีมช่วยคลอด

• ข้อดี: ออกฤทธิ์ไวมาก ดับปวดทันใจ
• ข้อควรระวัง: ยาหมดฤทธิ์แล้วเติมไม่ได้ และอาจทำให้ความรู้สึกอยากเบ่งลดลง แม่ต้องตั้งใจฟังจังหวะจากคุณหมอให้ดีค่ะ

คลอดธรรมชาติโดยการบล็อกหลังแบบ Epidural (ตัวเลือกยอดฮิต!)

นี่คือ “สวรรค์ของแม่ท้อง” ค่ะ คุณหมอจะสอดสายยางเล็กๆ ไว้ที่หลังเพื่อเติมยาได้ตลอดการคลอด วิธีนี้ช่วยให้แม่ไม่ทรมานจากแรงบีบตัวของมดลูกที่สะสมยาวนานหลายชั่วโมง

• ข้อดี: คุมความเจ็บได้ต่อเนื่องจนกว่าลูกจะคลอด แม่ยังตื่นตัวและมีส่วนร่วมกับการคลอดได้เต็มที่
• ข้อควรระวัง: อาจทำให้ความดันโลหิตแม่ตกลงเล็กน้อย หรือมีอาการคันตามตัว ซึ่งคุณหมอจะดูแลอย่างใกล้ชิดค่ะ

Editor’s Summary: สรุปสิ่งที่แม่ต้องตัดสินใจ 📝

• สิ่งที่ควรโฟกัส: หากตั้งใจจะบล็อกหลัง ให้คุยกับคุณหมอและวิสัญญีแพทย์ไว้ “ตั้งแต่วันที่ฝากครรภ์” เพื่อเช็กความพร้อมของร่างกาย
• สิ่งที่ยังไม่ต้องกังวล: “กลัวเข็มบล็อกหลัง” แม่บอกเลยว่าความเจ็บของเข็มบล็อกหลังนั้น น้อยกว่า ความเจ็บตอนมดลูกบีบตัวหลายเท่าค่ะ!
• สัญญาณที่ควรพบแพทย์: หากแม่มีรอยสักที่หลังบริเวณที่จะปะเจาะ หรือเคยผ่าตัดกระดูกสันหลัง ต้องแจ้งคุณหมอทันทีเพราะอาจมีผลต่อการวางยาชาค่ะ

อาการหลังคลอดธรรมชาติ: เช็กอาการ “ร่างพัง” เรื่องไหนปกติ เรื่องไหนต้องรีบหาหมอ?

หลังคลอด ร่างกายแม่จะเหมือนเพิ่งผ่านการวิ่งมาราธอน 42 กิโลเมตรมาค่ะ ความเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นทันที แม่สรุปมาให้แล้วว่าต้องเจออะไรบ้าง:

1. น้ำคาวปลา (Lochia): การล้างกระดานของมดลูก

หลังคลอดจะมีเลือดและเนื้อเยื่อมดลูกขับออกมา แม่ฟันธง: ช่วง 3-4 วันแรกจะเป็นเลือดสีแดงสด หลังจากนั้นจะค่อยๆ จางลงเป็นสีชมพูและขาวขุ่นจนหมดไปเองใน 4-6 สัปดาห์ค่ะ

2. มดลูกบีบตัว (Afterpains): เจ็บแต่ดี!

แม่จะรู้สึกปวดหน่วงๆ เหมือนปวดประจำตัว โดยเฉพาะตอน “เอาลูกเข้าเต้า” เพราะฮอร์โมนออกซิโทซินจะถูกหลั่งออกมาช่วยให้มดลูกเข้าอู่ไวขึ้น ยิ่งปวด (ในระดับที่ทนได้) มดลูกยิ่งฟื้นตัวเร็วค่ะ

3. เต้านมคัดตึง (Breast Engorgement)

ประมาณวันที่ 2-3 หลังคลอด หน้าอกจะเริ่มตึงและขยายใหญ่ขึ้นเพื่อผลิตน้ำนมเต็มรูปแบบ อาจมีอาการระบมหรือเป็นไข้ต่ำๆ ได้

4. “เบบี้บลูส์” vs “ซึมเศร้าหลังคลอด”

• Baby Blues (ปกติ): ร้องไห้ไม่มีเหตุผล อารมณ์แปรปรวนใน 2-3 วันแรก และมักหายเองใน 2 สัปดาห์
• Postpartum Depression (อันตราย): เศร้าดิ่งยาวนานเกิน 2 สัปดาห์ ไม่อยากอุ้มลูก นอนไม่หลับแม้ลูกจะหลับแล้ว จุดนี้ต้องหาหมอทันทีค่ะ

5. ปัญหา “ล่าง” ที่แม่ต้องเจอ

• กลั้นฉี่ไม่อยู่: กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานยังล้าอยู่ การจามหรือไออาจทำให้น้ำลายเล็ดได้ (ฝึกขมิบช่วยได้มากค่ะ!)
• ริดสีดวง: ผลพลอยได้จากการเบ่งคลอด ปกติจะค่อยๆ ยุบเองถ้าแม่ทานผักผลไม้เยอะๆ ไม่ให้ท้องผูก

คัมภีร์เตรียมตัวคลอดธรรมชาติ: Checklist 4 อย่างที่แม่ต้องเป๊ะ!

ถ้าแม่เลือกทีม #คลอดเอง เตรียมตัวตามนี้ รับรองหน้างานนิ่งแน่นอน:

1. ซ้อม “หายใจ” และ “ท่าเบ่ง”: อย่ารอไปลุ้นที่เตียงคลอดค่ะ ศึกษาจังหวะการหายใจแบบสั้น-ยาว เพื่อช่วยลดการฉีกขาดของแผลฝีเย็บ
2. สมุดฝากครรภ์คือชีวิต: ต้องติดตัวไว้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะไปไหน เพราะคือ “ประวัติการรบ” ที่คุณหมอห้องฉุกเฉินต้องการที่สุด
3. กระเป๋าเตรียมคลอด (Hospital Bag): จัดให้เสร็จตั้งแต่อายุครรภ์ 34 สัปดาห์ เน้นผ้าอนามัยแบบห่วง, เสื้อผ้าเปิดหน้าที่ให้นมง่าย และของใช้ลูก
4. แผนการบรรเทาปวด: ฟันธงกับตัวเองและคนข้างๆ ไว้เลยว่า “จะบล็อกหลังไหม?” ถ้าเอาแน่ ให้แจ้งพยาบาลทันทีที่ถึงโรงพยาบาลค่ะ

Editor’s Summary: คู่มือซ่อมร่างหลังคลอด 📝

• สิ่งที่ควรโฟกัส: “การขมิบ (Kegel Exercise)” เริ่มทำได้ทันทีที่แผลฝีเย็บหายเจ็บ เพื่อดึงมดลูกกลับเข้าที่และแก้ปัญหาปัสสาวะเล็ด
• สิ่งที่ยังไม่ต้องกังวล: “ผมร่วง” และ “น้ำหนักค้าง” ในช่วง 3 เดือนแรก ฮอร์โมนกำลังเหวี่ยงค่ะ ร่างกายจะค่อยๆ กลับสู่สภาวะปกติเองเมื่อฮอร์โมนคงที่
• สัญญาณที่ควรพบแพทย์: “ตกเลือด” (เลือดออกจนชุ่มผ้าอนามัย 1 แผ่นใหญ่ใน 1 ชม.), ไข้สูงหนาวสั่น, หรือแผลฝีเย็บมีหนอง/กลิ่นเหม็น ห้ามรอเด็ดขาด!

❓ FAQ: คำถามที่แม่ท้องอยากรู้เกี่ยวกับการคลอดธรรมชาติ

สรุป: คลอดธรรมชาติ… วิถีมหัศจรรย์ที่ร่างกายดีไซน์มาเพื่อคุณและลูก

การคลอดธรรมชาติไม่ใช่แค่การทำตามวิถีเดิม แต่คือการมอบ “ของขวัญชิ้นแรก” เป็นภูมิคุ้มกันที่ดีที่สุดให้กับลูกน้อย แม่ฟันธงให้เลย: หากคุณแม่มีสุขภาพแข็งแรงและไม่มีภาวะเสี่ยง การคลอดธรรมชาติคือทางเลือกอันดับ 1 ที่ส่งผลดีต่อทั้งการฟื้นตัวของแม่และพัฒนาการของลูกค่ะ

อย่างไรก็ตาม “การคลอดที่ดีที่สุด คือการคลอดที่ปลอดภัยที่สุด” หากคุณแม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น อายุเกิน 35 ปี, มีโรคประจำตัว หรือลูกไม่กลับหัว การเลือกผ่าคลอดตามคำแนะนำของแพทย์ไม่ใช่เรื่องผิด และไม่ใช่ความล้มเหลว แต่คือการตัดสินใจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเพื่อปกป้องชีวิตของเจ้าตัวเล็กค่ะ

ไม่ว่าคุณแม่จะเลือกทางไหน ParentSmart.co พร้อมอยู่เคียงข้างคุณแม่ในทุกย่างก้าวของการเริ่มต้นชีวิตใหม่ค่ะ

Editor’s Summary: บทสรุปส่งท้ายสำหรับคุณแม่ 📝

• สิ่งที่ควรโฟกัส: ศึกษาข้อมูลการคลอดทั้งสองแบบไว้ล่วงหน้า เพื่อให้มีสติและตัดสินใจร่วมกับคุณหมอได้อย่างมั่นใจในวันจริง
• สิ่งที่ยังไม่ต้องกังวล: อย่ากดดันตัวเองว่าจะต้องคลอดแบบไหน “หัวใจของการคลอด” คือการที่แม่และลูกปลอดภัยและแข็งแรงไปด้วยกันค่ะ
• สัญญาณที่ควรพบแพทย์: หากมีความกังวลเรื่องภาวะแทรกซ้อนหรือความเสี่ยงในช่วงไตรมาสสุดท้าย ให้ปรึกษาคุณหมอเจ้าของไข้ทันทีเพื่อวางแผนการคลอดที่เหมาะสมที่สุด

💡 เตรียมตัวเป็นคุณแม่มือโปร อ่านต่อที่นี่:

• ก้าวแรกสู่ความเป็นแม่: [คู่มือเตรียมความพร้อมสำหรับคุณแม่มือใหม่]
• จัดกระเป๋าเตรียมคลอด: [เช็กลิสต์ของใช้เด็กแรกเกิดที่จำเป็น (ซื้อตามนี้ไม่มีพลาด!)]
• ตั้งชื่อลูกสุดปัง: [รวมชื่อจริงลูกชายความหมายดี] และ [รวมชื่อจริงลูกสาวที่เพราะและทันสมัย]
• สวัสดิการแม่และเด็ก: [วิธีลงทะเบียนเงินอุดหนุนบุตร 600 บาทต่อเดือน ทำง่ายๆ ได้จริง]

Disclaimer: ข้อมูลในบทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการให้ข้อมูลและความรู้ทั่วไปเท่านั้น โดยอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้ (เช่น CDC, Mayo Clinic และ AAP) อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถทดแทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ ร่างกายและสภาวะครรภ์ของคุณแม่แต่ละท่านมีความแตกต่างกัน ParentSmart ขอแนะนำให้คุณแม่ปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลอย่างใกล้ชิดก่อนการตัดสินใจใดๆ เกี่ยวกับการคลอดและการรักษาพยาบาล

อ้างอิง

McConville, K. (2022, June 6). Natural Birth: What to Know When Planning for an Unmedicated Birth. สืบค้นเมื่อ 12/08/2023

Roman, A. S. (2017, May 9). Natural Childbirth vs. Labor Meds: What’s Right for You? สืบค้นเมื่อ 12/08/2023

Mayo Clinic. (2022, December 6). Labor and Delivery, Postpartum Care. สืบค้นเมื่อ 12/08/2023

Lewis, R. (2020, December 18). How Are a Spinal Block and an Epidural Different? Medically reviewed by Carolyn Kay, M.D. สืบค้นเมื่อ 12/08/2023